Słownik pojęć technicznych – falownik, string, MPPT i inne terminy fotowoltaiki

Moduł fotowoltaiczny (panel)

Podstawowy element instalacji, zbudowany z ogniw fotowoltaicznych, które zamieniają energię słoneczną na prąd stały (DC). Typowy moduł domowy ma dziś moc 420-460 W. Panele łączy się w większe zestawy (stringi), tworząc całą instalację.

Falownik (inwerter)

Urządzenie zamieniające prąd stały (DC) wytwarzany przez panele na prąd zmienny (AC), który może zasilać urządzenia w domu i być oddawany do sieci energetycznej. To "mózg" całej instalacji – od jego jakości i mocy zależy w dużej mierze sprawność i niezawodność systemu.

Falownik hybrydowy

Rodzaj inwertera zaprojektowany do współpracy z magazynem energii – zarządza przepływem energii między panelami, baterią, domem i siecią. W odróżnieniu od zwykłego falownika on-grid, umożliwia magazynowanie nadwyżek energii. Więcej różnic opisujemy w artykule falownik hybrydowy vs on-grid.

Mikroinwerter

Mały inwerter montowany bezpośrednio przy pojedynczym module (lub parze modułów), w odróżnieniu od jednego dużego inwertera string obsługującego całą instalację. Mikroinwertery lepiej radzą sobie z częściowym zacienieniem pojedynczych paneli. Więcej w artykule falowniki string vs mikroinwertery.

String

Szereg modułów fotowoltaicznych połączonych ze sobą elektrycznie "w linii" (jeden za drugim), tworzący jeden obwód podłączony do wejścia inwertera. Instalacja może mieć jeden lub kilka stringów, w zależności od liczby paneli i ich rozmieszczenia (np. różne połacie dachu).

MPPT (Maximum Power Point Tracker)

Układ elektroniczny w inwerterze, który na bieżąco dostosowuje parametry pracy instalacji tak, żeby panele pracowały w punkcie swojej maksymalnej mocy, niezależnie od warunków (nasłonecznienie, temperatura, częściowe zacienienie). Im więcej niezależnych wejść MPPT ma inwerter, tym lepiej instalacja radzi sobie, gdy panele są rozmieszczone na różnych połaciach dachu.

Optymalizator mocy

Dodatkowe urządzenie montowane przy pojedynczym module, które optymalizuje jego pracę niezależnie od reszty stringu – szczególnie przydatne przy częściowym zacienieniu. To rozwiązanie pośrednie między klasycznym inwerterem string a mikroinwerterami. Piszemy o tym w artykule optymalizatory mocy – kiedy warto.

Instalacja jedno- i trójfazowa

Określa, czy instalacja PV podłączona jest do jednej fazy sieci elektrycznej, czy do wszystkich trzech. Wybór zależy od mocy instalacji i rodzaju przyłącza w budynku – większe instalacje zwykle wymagają podłączenia trójfazowego. Więcej w artykule instalacja trójfazowa czy jednofazowa.

kWp (kilowatopik, moc szczytowa)

Jednostka określająca maksymalną moc, jaką instalacja fotowoltaiczna może wygenerować w warunkach standardowych testowych (STC) – czyli przy określonym nasłonecznieniu i temperaturze modułów. To podstawowa jednostka używana do określania "wielkości" instalacji, np. "instalacja 6 kWp".

Uzysk roczny (produktywność)

Ilość energii (w kWh), jaką instalacja o danej mocy (w kWp) wytwarza w ciągu roku w danej lokalizacji. W Polsce typowy uzysk roczny mieści się w przedziale ok. 950-1100 kWh na każdy zainstalowany 1 kWp, w zależności od regionu, orientacji dachu i zacienienia.

Degradacja modułów

Naturalny, powolny spadek wydajności paneli fotowoltaicznych z czasem, wynikający ze starzenia się materiałów. Producenci gwarantują zwykle zachowanie określonego procenta mocy nominalnej (np. 85-90%) po 25 latach eksploatacji. Więcej w artykule żywotność i degradacja paneli fotowoltaicznych.

Autokonsumpcja

Część energii wyprodukowanej przez instalację PV, która jest zużywana na bieżąco w gospodarstwie domowym lub firmie, zamiast być oddawana do sieci. Im wyższa autokonsumpcja, tym większe realne oszczędności na rachunkach za prąd – dlatego magazyn energii, który pozwala zużyć nadwyżki wieczorem, może istotnie ją podnieść.

Net-billing

Obowiązujący aktualnie w Polsce system rozliczania prosumentów, w którym nadwyżki energii oddane do sieci są przeliczane na wartość pieniężną (a nie na kilowatogodziny, jak w poprzednim systemie opustów) i mogą być wykorzystane do obniżenia przyszłych rachunków za energię.

Prosument

Osoba lub podmiot, który jednocześnie produkuje energię elektryczną (np. z własnej instalacji PV) i jest jej odbiorcą (konsumentem) – stąd nazwa "prosument" (producent + konsument).

kWh (kilowatogodzina)

Podstawowa jednostka energii, używana m.in. do określania pojemności magazynu energii (np. "magazyn 10 kWh") lub ilości energii zużytej/wyprodukowanej w danym okresie. Nie należy jej mylić z kWp, które opisuje moc, a nie ilość energii.

BMS (Battery Management System)

System zarządzania baterią, który monitoruje i chroni ogniwa magazynu energii przed przeładowaniem, przegrzaniem czy głębokim rozładowaniem. To kluczowy element bezpieczeństwa każdego nowoczesnego magazynu energii.

LFP / LiFePO4

Popularna dziś chemia ogniw litowo-żelazowo-fosforanowych, stosowana w większości nowoczesnych magazynów energii ze względu na dobre parametry bezpieczeństwa i długą żywotność. Więcej w artykule LFP – żywotność baterii w magazynie energii.

Peak shaving (redukcja mocy szczytowej)

Strategia wykorzystania magazynu energii do ograniczania krótkotrwałych szczytów poboru mocy z sieci – szczególnie istotna dla firm, gdzie przekroczenie mocy umownej wiąże się z dodatkowymi opłatami. Piszemy o tym w artykule magazyn energii dla firmy – redukcja mocy szczytowej.