Grudzień i styczeń to miesiące, w których nawet najlepiej zaprojektowana instalacja fotowoltaiczna produkuje najmniej energii w całym roku. To naturalna cecha fizyki, a nie wada systemu – ale warto znać konkretne liczby, żeby dobrze zaplanować zużycie energii w tym okresie i nie być zaskoczonym wysokim rachunkiem za prąd mimo posiadania PV.
W tym artykule pokazujemy realne dane produkcji dla typowych instalacji w Małopolskim, Śląskim, Podkarpackim i Świętokrzyskim, tłumaczymy, co dodatkowo wpływa na wynik w te dwa miesiące, i podpowiadamy, jak świadomie zaplanować zużycie energii zimą.
1. Dlaczego grudzień i styczeń to najsłabsze miesiące w roku
W grudniu dzień w południowej Polsce trwa niecałe 8 godzin, a słońce znajduje się nisko nad horyzontem nawet w samo południe. Do tego dochodzi częste zachmurzenie charakterystyczne dla polskiej zimy – w praktyce w grudniu i styczniu liczba w pełni słonecznych dni bywa bardzo ograniczona. Suma tych czynników sprawia, że te dwa miesiące odpowiadają łącznie zwykle za mniej niż 10% całorocznej produkcji instalacji PV.
Ważne rozróżnienie: Niska produkcja w grudniu i styczniu to efekt krótkiego dnia i niskiego nasłonecznienia, a nie samego mrozu. Mróz sam w sobie nie szkodzi produkcji – wręcz przeciwnie, niska temperatura ogniwa poprawia jego sprawność elektryczną. Problemem jest krótki dzień, częste zachmurzenie i ewentualny śnieg zalegający na panelach, o czym piszemy szerzej w artykule fotowoltaika zimą – jak śnieg i mróz wpływają na produkcję.
2. Konkretne liczby – ile realnie produkuje instalacja 5-10 kWp
Poniższe wartości są orientacyjne i mogą się różnić w zależności od konkretnej lokalizacji, orientacji dachu i pogody w danym roku, ale dobrze oddają rząd wielkości, jakiego można się spodziewać:
| Moc instalacji | Orientacyjna produkcja w grudniu | Orientacyjna produkcja w styczniu |
|---|---|---|
| 5 kWp | ok. 80-130 kWh | ok. 100-160 kWh |
| 7 kWp | ok. 110-180 kWh | ok. 140-220 kWh |
| 10 kWp | ok. 160-260 kWh | ok. 200-320 kWh |
Dla porównania, ta sama instalacja 5 kWp latem, w czerwcu czy lipcu, potrafi wyprodukować 600-750 kWh w jednym miesiącu. Różnica rzędu 5-8-krotnego spadku produkcji między szczytem lata a grudniem to normalna cecha polskiego klimatu, a nie sygnał usterki instalacji.
3. Co dodatkowo wpływa na wynik w te dwa miesiące
Kąt nachylenia dachu
Zimą, przy niskim położeniu słońca, instalacje na dachach o większym kącie nachylenia (35-45°) radzą sobie relatywnie lepiej niż te na płaskich dachach czy niskim kącie, ponieważ promienie słoneczne padają na moduł pod korzystniejszym kątem. Więcej o doborze optymalnego kąta przeczytasz w artykule orientacja i kąt nachylenia dachu PV.
Śnieg na panelach
Warstwa śniegu zalegająca na module praktycznie blokuje produkcję do czasu jej zejścia lub stopienia. Przy odpowiednim kącie nachylenia dachu śnieg zwykle zsuwa się sam w ciągu kilku dni, ale w niektórych przypadkach może zalegać dłużej. Piszemy o tym szczegółowo w artykule o odśnieżaniu paneli fotowoltaicznych.
Zachmurzenie
To właśnie zachmurzenie, a nie sam mróz, jest głównym „wrogiem" zimowej produkcji w Polsce. Nawet przy braku śniegu, seria pochmurnych dni z rzędu (typowa dla grudnia i stycznia) może ograniczyć dzienną produkcję do zaledwie kilku procent mocy znamionowej instalacji.
4. Czy niska produkcja zimą to problem instalacji
Zdecydowanie nie – to normalna, fizyczna cecha klimatu Polski, uwzględniana już na etapie projektowania i prognozowania rocznej produkcji. Dobrze zaprojektowana instalacja PV w Polsce południowej jest projektowana z założeniem, że większość produkcji (60-65%) przypada na okres marzec-sierpień, a zima jest okresem o naturalnie ograniczonej produkcji, częściowo kompensowanym przez rozliczenie w systemie net-billing z energią oddaną latem.
Jeśli Twoja instalacja produkuje zimą wyraźnie mniej, niż podane wyżej orientacyjne wartości – warto sprawdzić, czy panele nie są pokryte śniegiem, czy nie ma zacienienia z niskiego słońca (np. przez sąsiedni budynek, który latem nie rzucał cienia) oraz czy falownik pracuje bez błędów.
5. Jak planować zużycie energii w grudniu i styczniu
Skoro produkcja własna jest w tym okresie ograniczona, warto świadomie zaplanować zużycie energii:
- Energochłonne urządzenia (pralka, zmywarka, ładowanie samochodu elektrycznego) warto uruchamiać w środku dnia, gdy PV produkuje najwięcej, nawet jeśli to wartości niższe niż latem.
- Jeśli masz magazyn energii, zimą jego rola w dużej mierze przesuwa się z „magazynowania nadwyżek" na „zasilanie awaryjne" – bo nadwyżek do magazynowania jest po prostu mniej.
- Domy z pompą ciepła powinny szczególnie świadomie planować zimowe zużycie energii, bo to właśnie w grudniu i styczniu pompa pracuje najintensywniej, a produkcja własna jest najniższa.
6. Jak dobór mocy instalacji wpływa na komfort zimowy
Część klientów, świadomych niskiej zimowej produkcji, decyduje się na nieco większą instalację niż wynikałoby to z samego rocznego bilansu energetycznego – po to, żeby zwiększyć też bezwzględną produkcję zimową, mimo że nadwyżki letnie i tak będą rozliczane w net-billingu. To decyzja indywidualna, zależna od budżetu i priorytetów – szczegółowo opisujemy ją w artykule dobór mocy instalacji fotowoltaicznej.
Doświadczenie PV SOLARIN: W naszych projektach dla klientów z Małopolskiego, Śląskiego, Podkarpackiego i Świętokrzyskiego zawsze pokazujemy realistyczny rozkład miesięczny produkcji – łącznie z niskimi wartościami zimowymi – żeby klient podejmował decyzję ze świadomością, czego się spodziewać przez cały rok, a nie tylko latem.
Jeśli mieszkasz w Krakowie i zastanawiasz się, jak dobrać instalację uwzględniającą zimowe zapotrzebowanie na energię, sprawdź stronę fotowoltaika Kraków, gdzie doradzimy dobór mocy dopasowany do Twojego domu.
7. Najczęstsze pytania o zimową produkcję PV
Czy warto instalować fotowoltaikę, skoro zimą produkuje tak mało? Tak – roczny bilans energetyczny i tak jest korzystny, bo produkcja letnia znacznie przewyższa zimową. System net-billing pozwala rozliczyć nadwyżki z lata z niedoborami zimą, w ramach rocznego okresu rozliczeniowego.
Czy większa instalacja rozwiąże problem niskiej produkcji zimowej? Częściowo – większa instalacja produkuje proporcjonalnie więcej także zimą, ale nigdy nie zbliży się do wartości letnich ze względu na fizyczne ograniczenia (krótki dzień, niskie nasłonecznienie). To kwestia skali, nie eliminacji problemu.
Czy magazyn energii pomaga zimą? Owszem, choć w innej roli niż latem – zimą, przy niewielkich nadwyżkach produkcji, magazyn energii częściej pełni funkcję zasilania awaryjnego niż codziennego bufora energetycznego.
Czy produkcja w styczniu jest zawsze wyższa niż w grudniu? Zwykle tak, choć nieznacznie – dzień zaczyna się wydłużać po przesileniu zimowym (21-22 grudnia), więc styczeń statystycznie ma nieco lepsze warunki niż grudzień, mimo że oba miesiące pozostają najsłabsze w roku.
Chcesz dobrać instalację uwzględniającą realne dane zimowe?
Przygotujemy dla Ciebie realistyczną prognozę produkcji miesiąc po miesiącu, nie tylko sumę roczną.
Zamów bezpłatną wycenęZobacz też nasz artykuł o bilansie rocznym produkcji fotowoltaiki, gdzie pokazujemy, jak analizować całoroczne dane instalacji.